Chimaphila Maculata
By Constantine Hering — Materia Medikamızın Yol Gösterici Belirtileri
Benekli kışyeşili. Pyroleaceæ.
Kuzey Amerika ormanlarında yetişir.
George H. Bute tarafından kendi üzerinde ve aile üyeleri üzerinde prove edilmiş, ayrıca onun tarafından klinik olarak doğrulanmıştır.
Dr. H. P. Gatchell'in A. O., cilt xiii, s. 75, 1876'da yayımlanan provingleri de vardır. Prof. H. C. Wood, Materia Medica'sında, s. 476'da bunu "Chimophila umbellata'nın etkisiz eş türü" olarak nitelendirir. Wood & Bache'nin United States Dispensatory'si ise, "muhtemelen benzer erdemlere sahiptir" der. umbellata ile maculata, kolayca ayırt edilebilmelerine rağmen, tuhaf biçimde birbirine karıştırılmış ya da daha da tuhaf biçimde birbirinden ayrılmıştır. Bazıları maculata'yı etkisiz ilan etmiştir. Kızılderililer onun zehirli olduğunu bildirirdi. Bu son görüş doğru gözlem ve deneyime dayanıyorsa, bu ancak maculata'nın diğerinde bulunmayan uçucu özelliklere sahip olduğu varsayımıyla açıklanabilir. Hem Chimophila maculata hem de umbellata, eski Kızılderili ve halk ilaçlarıdır. Bunlar daha 1840 ve 1856 yıllarında Jeanes ve G. Bute tarafından denenmiştir. Özellikle ikinci prover, iki bitkinin semptomlarını birbirinden ayırmaya başlamıştır. Kızılderili hekimler yalnızca umbellata'yı kullanır ve zehirli saydıkları maculata'dan kaçınırlardı; bizim için bu fark bir tavsiye sayılabilirdi. Darlington, Flora Cestrica'da, "maculata, umbellata'ya benzer özellikler taşır, fakat daha düşük derecede" der. Güvenilir bir otorite olan Rafinesque, hastalıktaki etkisini dikkate alarak maculata'yı tercih eder (kitabında bir Pyrola olarak anılır) ve her birini ayrı bir alt cinse yerleştirerek maculata'ya Chimophila, umbellata'ya ise Pipsissewa adını verir.
[Kreosote'u a ile yazmak Yunanca'nın doğasına aykırıdır (bkz. Gross'un Comparative Materia Medica'sı) ve bir bilgin bu tür Ballhornvari düzeltmeleri asla benimsemez (bkz. N. J. Lucas'ın Dictionary of English and German language, cilt ii, s. 239); yine de bu sevgili küçük kışyeşilinin Yunanca adının yazımında aynı yanlışın, ters biçimde işlenmiş olduğunu görüyoruz.].
ŞUUR DURUMU [2]
Anlık bilinç kaybı.
Görmenin bulanıklaşmasıyla birlikte ani baş ağrısı; yatağa götürülmesi gerekti; sersemlik hissetti.
BAŞIN İÇİ [3]
Başta hafiflik hissi.
Bastırıcı frontal baş ağrısı; yattıktan sonra <.
Gözlerin üstünde ani baş ağrısı; yatarken <.
Midede doluluk ve geğirme ile birlikte frontal baş ağrısı.
Alında ve alın üzerinde ağrı.
Şakaklarda romatizmal yırtıcı ağrı.
Başın tüm ön kısmında ve tepesinde künt, ağır ağrı.
Başın içinde keskin ağrılar ve sıcaklık; efor yapmayı olanaksız kılar.
Başına bastırılmasını ister.
Bağırsak ağrısıyla birlikte baş ağrısı.
GÖRME VE GÖZLER [5]
Gözlerde mukus salgılanmasıyla birlikte iltihaplanma.
Göz akları sarı.
İŞİTME VE KULAKLAR [6]
Sanki bir şişlikten ileri geliyormuş gibi bastırıcı ağrı, sağ kulaktan aşağı doğru yayılır; diş ağrısıyla birliktedir.
DİŞLER VE DİŞ ETLERİ [10]
Diş ağrısı; yemek sırasında <.
DAMAK VE BOĞAZ [13]
Yutkunurken boğazda gerici ağrı.
Boğaz ağrısı ve şişmiş bademcikler.
İŞTAH, SUSAMA. İSTEKLER, TİKSİNMELER [14]
Yiyeceğe karşı istek yok.
Aşırı derecede kemirici açlık.
Ateş sırasında bile susama yok.
HIÇKIRIK, GEĞİRME, BULANTI VE KUSMA [16]
Bulantı koliğe eşlik eder.
Kusma eğilimi olduğu hâlde kusamamayla birlikte bulantı.
MİDE ÇUKURU VE MİDE [17]
Mide çukurunda saplanıcı ağrılar.
Meyvenin asidi midede ağrı yapar.
Midede kesici ağrı.
Midede ağırlık.
KARIN VE BEL [19]
Karında burucu ağrı, bulantı ve bütün ekstremitelerde hâlsizlikle birlikte.
Akşam yemeğinden sonra, uyku hâli ve sanki karın patlayacakmış hissiyle birlikte kolik ve gazlı distansiyon.
Bulantı ile birlikte kolik.
Karında ağır bir taş varmış hissi; yukarı doğru yineleyen saplanıcı ağrılarla birlikte şiddetli buruntu; ardından diyare.
Pubis ile göbek arasında kolik benzeri ağrılar.
Bağırsaklarda ağrı.
Bağırsaklar sert ve şiş; bezlerin şişmiş olduğunu düşünür.
Bağırsaklar çok ağrılı, sızılı ve sert.
Karında ödem varmış gibi hisseder.
DIŞKI VE REKTUM [20]
Dışkılamadan sonra kolik tarzında ağrı.
Hava kabarcıkları içeren diyareik dışkılar.
Gri dışkı.
Solucan hummasına eşlik eden diyare.
Kolik ağrılardan sonra, pek güçten düşürmeyen bir diyare.
İDRAR ORGANLARI [21]
Gece iki kez idrar yapmak için kalkmak zorunda kaldı.
İdrar bekleyince bulanık ve kırmızı olur.
ERKEK CİNSEL ORGANLARI [22]
Cinsel sistemde uyarılma.
KADIN CİNSEL ORGANLARI [23]
Labialarda, sanki çıban varmış gibi iğne batar tarzda ağrı.
SES VE LARİNKS. TRAKEA VE BRONŞLAR [25]
Konuşurken boğazda pürüzlülük hissi.
Larinkste ağrılı hassasiyet ve kuruluk hissi.
Sabahları larinksten yapışkan mukusu boğaz temizleyerek çıkarma.
GÖĞSÜN İÇİ VE AKCİĞERLER [28]
Anjin ile stupor.
KALP, NABIZ VE DOLAŞIM [29]
Kanın sanki ısınmış olduğu hissi, iğnelenmeyle birlikte.
BOYUN VE SIRT [31]
Boynu yorgun ve fazla küçükmüş gibi hisseder.
Sabahları, soğuk havaya hassasiyetle birlikte sırtta terleme.
Sakrumda iğne gibi ağrılar ve kalça kemiğinde benzer ağrılar.
ÜST EKSTREMİTELER [32]
Koltuk altlarında, sanki çıban varmış gibi bir his.
Koltuk altlarında şişlik hissi; koltuk altlarından skapulalara yayılan ağrı.
İşaret parmağının kemiklerinde ağrı.
Sağ kol sanki felçliymiş gibi.
ALT EKSTREMİTELER [33]
Dizlerde üşüme.
Akşamları ayaklar soğuk ve nemli.
Saat 5'te sağ kalça ve bacakta, sanki berelenmiş gibi, ağrılı tutukluk.
Baldır ve uylukta, sanki dövülmüş gibi ağrı; sağ bacakta aşağı iner ve solda yukarı çıkar.
Sağ ayakta, dize ve ardından uyluğa yayılan ağrı.
EKSTREMİTELER, GENEL OLARAK [34]
Bütün ekstremitelerde güçsüzlük.
Ekstremiteler sanki gerilip şişmiş gibi hissedilir; erizipeldekine benzer bir his.
Sanki bütün kemiklerdeymiş gibi ağrılar.
İSTİRAHAT. POZİSYON. HAREKET [35]
Yatmak: baş ağrısı <.
Efor: baş ağrısı <.
SİNİRLER [36]
Çok sinirli; hiçbir şeye katlanamaz.
Çok sıcak hisseder, iritabl, huzursuz.
ZAMAN [38]
Gece: idrar yapmak için iki kez kalktı: kuru sıcaklık.
Sabah: yapışkan mukusu boğaz temizleyerek çıkarma.
Saat 5'te: sağ kalça ve bacakta ağrılı tutukluk.
Akşam: soğuk, nemli ayaklar.
ISI VE HAVA [39]
Üşüme olmaksızın sıcak bir odada kendini daha iyi hisseder.
ATEŞ [40]
Gece boyunca kuru sıcaklık.
Yakıcı derecede sıcak deri ve susamayla birlikte ateş.
Aşırı sıcak; sanki kan kaynıyor gibi, fakat terleyemez.
YERLEŞİM VE YÖN [42]
Bir saat içinde, vücudun sağ tarafında aşağı doğru geçen ve sonra solda yeniden yukarı çıkan bir şey varmış hissi.
Dövülmüşlük hissi sağ bacaktan aşağı iner, soldan yukarı çıkar.
Yukarı doğru: sağ ayaktan dize ve uyluğa yayılan ağrı.
Sağ: kulaktan aşağı doğru bastırıcı ağrı; kol felçliymiş gibi hissedilir; kalça ve bacakta ağrılı tutukluk.
DUYUMLAR [43]
Sanki labialarda ve koltuk altlarında çıban varmış gibi; kol sanki felçliymiş gibi; boyun sanki yorulmuş ve fazla küçükmüş gibi; baldır ve uylukta sanki dövülmüş gibi; ekstremiteler sanki gerilip şişmiş, erizipel olmuş gibi; kan sanki kaynıyor ya da yanıyor gibi; vücudun sağ tarafından aşağı inip soldan yukarı çıkan bir şey varmış gibi; karın sanki patlayacakmış gibi.
Ağrı: alında ve alın üzerinde; baş ağrısıyla birlikte bağırsaklarda; dişlerde; boğazda; midede; bağırsaklarda; koltuk altlarından skapulalara; işaret parmağının kemiklerinde; sağ ayakta, dizde ve uylukta; kemiklerde.
Keskin ağrı: başta.
Saplanıcı ağrılar: mide çukurunda.
Saplanıcı ağrılar: karında yukarı doğru.
Kesici ağrı: midede.
İğne batar gibi ağrı: labialarda.
İğne gibi ağrılar: sakrumda ve kalça kemiğinde.
İğnelenme: kanda; burucu ağrı: karında.
Kolik ağrılar: pubis ile göbek arasında; dışkılamadan sonra.
Romatizmal yırtıcı ağrı: şakaklarda.
Basınç: frontal baş ağrısı; sanki bir şişliktenmiş gibi sağ kulaktan aşağı doğru yayılan ağrı.
Künt, ağır ağrı: başın ön kısmında ve tepesinde.
Ağrılı hassasiyet: boğazda; larinkste.
Gerici ağrı: boğazda.
Şişlik hissi: koltuk altlarında.
Doluluk: midede.
Hafiflik: başta.
Ağrılı tutukluk: sanki berelenmiş gibi, sağ kalça ve bacakta.
Ağırlık: midede; karında taş varmış gibi.
Pürüzlülük: boğazda.
Sıcaklık: başta.
Üşüme: dizlerde.
Felçliymiş hissi: sağ kolda.
Kuruluk: larinkste.
DOKUNMA. PASİF HAREKET. YARALANMALAR [45]
Başına bastırılmasını ister.
DERİ [46]
Sanki kan kaynıyormuş gibi aşırı sıcak, fakat terleyemez.
Kanın hastalıklı durumunun, erizipel, kızıl ya da kızamık döküntüsünden önce olduğu gibi, deriyi irrite ettiğini düşünür; korkunç derecede kaşınır.
YAŞAM DÖNEMİ, KONSTİTÜSYON [47]
Yumuşak huylu, sevecen, zarif, hassas, entelektüel kişilere uygundur.